|
Verloskundigen praktijk Kristin Coeck en Els van der Meulen
|
|
Klik op een van de onderstaande onderwerpen om er meer over te
weten te komen.
uitgebreide informatie over een groot aantal van deze onderwerpen vind je ook op de site van het CZ.
Door harde ontlasting en hard persen, ontstaan aambeien. Voorkom harde ontlasting door, buiten de normale dranken, voldoende water te drinken. Eet laxerende voeding zoals bruin brood, groenten, fruit en ontbijtkoek. Ga, als er aandrang is, direct naar het toilet. Houdt de ontlasting niet lang op, daar wordt het harder van. Aambeien kunnen ook ontstaan tijdens het persen bij de bevalling. Heb je tijdens je zwangerschap al last van aambeien, vertel het ons, dan kunnen wij hiermee rekening houden tijdens het persen. Het is verstandig om in dat geval ijsklontjes of een coldpack in de vriezer te hebben. Wij gebruiken deze om tijdens de uitdrijving tegen de aambeien aan te houden. Dit voorkomt vaak dat ze erger worden door het persen. Blijft je ontlasting hard, dan is het geen probleem om een mild laxerende drank te gebruiken. Probeer eens Roosvicee Lax. Als dit geen resultaat heeft, kunnen wij het advies geven een laxerende siroop (lactulose) te gaan gebruiken. Aambeienzalf via de huisarts is geen probleem. Kijk ook even bij spataderen.
Iedere zwangere uit Biezenmortel, Oisterwijk, Udenhout en omgeving kan zich
rechtstreeks tot ons wenden voor de verloskundige zorg.
Gebruik van alcohol tijdens de zwangerschap kan schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Gevolgen van alcoholgebruik Kinderen
van moeders die tijdens de zwangerschap (over)matig alcohol
gebruiken,
hebben een verhoogde kans op groeiachterstand. Advies Vanaf de bevruchting tot en met de borstvoeding heeft het de voorkeur geen alcohol te gebruiken. Geen alcohol is de veiligste optie bij conceptie, zwangerschap en borstvoeding, lees meer. STAP - Stichting alcoholpreventie: http://www.alcoholenzwangerschap.nl/
Via het lieskanaal lopen banden naar de grote schaamlippen. Deze banden zitten vastgehecht aan de bovenkant van de baarmoeder en moeten daarom met de groei van de baarmoeder meerekken. Dit meerekken kan pijn veroorzaken; men spreekt in dat geval van bandenpijn. Kenmerkend is dat deze pijn onverwacht optreedt, vrij constant en nogal hevig is. De pijn kan links, of rechts onderin je buik, maar ook aan beide kanten gevoeld worden. Wanneer je zwaar getild hebt, of erg moe bent kan het erger worden. Bij hoesten kan je hier ook nogal wat last van hebben. Wanneer je bij het opstaan uit bed op een wat onhandige manier manoeuvreert, kunnen de banden nog eens extra gerekt worden. Deze pijn kan de hele zwangerschap en ook in de kraamweek voorkomen. Probeer plotselinge bewegingen te vermijden. Eventueel kan een doek of een speciale band om je buik verlichting geven. Dit zorgt voor extra steun. Ook wat extra warmte (kruik, douche of bad) doet vaak wonderen. Door even rustig te liggen merk je dat de pijn overgaat.
Tijdens de zwangerschap worden de banden en spieren van het bekken zachter en
soepeler. Daardoor krijgt het bekken extra ruimte en kan de baby straks bij de
bevalling gemakkelijker door het geboortekanaal. Voor de geboorte kan het echter
in min of meerdere mate ongemak en pijn geven. Zorg voor voldoende rust. Bij
ernstige klachten kan via de huisarts kan een
verwijzing voor Caesar- of Fysiotherapie gegeven worden. Zelf kun je er meer
over lezen in het boek " Bekkenpijn tijdens en na de zwangerschap"
van Cecile Rost.
Leefregels en suggesties bij peripartum bekkenpijn (volg de link voor meer informatie op de site van
de NVOG)
Kijk ook eens op de site bekkenproblemen.nl
Een blaasontsteking wordt niet eenvoudig opgemerkt in de zwangerschap. Een
branderig gevoel tijdens of na het plassen is meestal niet aanwezig. Regelmatig
een klein plasje doen moet je toch al. Als je denkt dat het bovenstaande op jou van toepassing is, neem dan altijd even contact op met ons.
Als je zwanger bent gaat het borstweefsel groeien. Er worden meer melkklieren en meer bloedvaten aan gemaakt. Bij sommige vrouwen groeien de borsten 1 à 2 cup maten. Bij andere vrouwen worden de borsten alleen zwaarder. Dit is allebei normaal en zegt niets over het wel of niet kunnen geven van borstvoeding of de kwaliteit van de voeding. Omdat de bloedvaten groeien zie je deze extra goed, als blauwe strepen op de borsten. Vanaf de derde maand kan je al melk in de borsten hebben en kunnen ze gaan lekken. Heb je al eerder een kindje borstvoeding gegeven, heb je soms nog melk in de borsten.
Borstvoeding wordt wereldwijd als eerste keus voor babyvoeding aangeraden, omdat moedermelk stoffen bevat die het kindje tegen infecties en allergieën beschermen. Daarnaast heeft borstvoeding nog een aantal andere voordelen:
Ook is het geven van borstvoeding goed voor jezelf:
Bijna alle vrouwen kunnen borstvoeding geven. Maar het gaat niet altijd vanzelf. Wij zullen je proberen zo goed mogelijk te ondersteunen met het geven van borstvoeding. Als je om medische of persoonlijke redenen geen borstvoeding gaat geven of als borstvoeding ondanks goede begeleiding niet lukt, is flesvoeding een goed alternatief. Uiteraard zullen we je keuze altijd respecteren. Borstvoeding
en werk kunnen ook goed samen gaan. Hier zijn speciale regels voor.
Kijk ook eens op www.borstvoeding.nl
of "tips
en informatie voor wekende ouders".
Onder invloed van hormonen worden alle spieren in het lichaam slapper en de botten weker. Dat geldt ook voor de kringspier tussen de slokdarm en de maag. De spier sluit niet goed af. Ook heeft, door de veranderingen in je buik, de maag wat minder plaats en loopt er sneller wat maagzuur terug in de slokdarm. Probeer in eerste instantie die voeding te vermijden waar je last van hebt. Kleine beetjes, niet al te scherp gekruide, te zware of vette kost eten en geen koolzuurhoudende dranken, sterke koffie of thee drinken,kan de klachten wat verminderen. Ook het hoofdeinde van je bed iets verhogen (door bvb een kussen), een beker warme melk of een eetlepel gele vla helpen vaak. Er zijn ook zuurbindende drankjes en tabletten in de handel die je in de zwangerschap gerust kan gebruiken (o.a. Antagel, Regla PH, Rennie)
Een aantal zwangere vrouwen heeft last van slapende handen en soms een pijnlijke tinteling in hand of onderarm. Deze klachten treden meestal ’s nachts op, maar er zijn ook zwangeren die er bij hun dagelijkse werkzaamheden behoorlijk last van hebben. Vooral na het opstaan hebben ze weinig gevoel en krachtsverlies in hun vingers en handen. De klachten worden veroorzaakt door vochtophoping in de tunnel in de onderarm waar de zenuwen van de hand en vingers doorlopen. Ook al houd je geen zichtbaar vocht vast, kan het toch zijn
dat vocht in die tunnel (de carpale tunnel) ervoor zorgt dat de zenuwen bekneld
raken. Dit geeft klachten als tintelingen, slapende hand en soms zelfs pijn waar
je ’s nachts wakker van wordt. Vaak heb je minder kracht in die hand. Een andere naam voor deze klachten is het carpale tunnelsyndroom.
Gebruik
van harddrugs (amfetaminen, XTC, heroïne en cocaïne) in de zwangerschap wordt
ten zeerste afgeraden. Ook soft drugs worden in de zwangerschap ontraden, mede
omdat ze tegelijk met tabak gebruikt worden. Gevolgen
van druggebruik Hard
drugs zijn zeker slecht voor een ongeboren kind. Bij heroïne en andere opiaten,
bij cocaïne, amfetaminen en waarschijnlijk XTC raakt het kind ook verslaafd en
moet het na de geboorte op de couveuseafdeling afkicken. Vroeggeboorte komt vaak
voor en het risico op overlijden vlak voor of vlak na de geboorte is verhoogd.
Door zuurstoftekort kan groeiachterstand ontstaan. Advies Het
is belangrijk dat als je drugs gebruikt, je dit vertelt aan ons. Praat er open
over en wees niet bang om te vertellen wat en hoeveel je gebruikt. Samen kunnen
we kijken welke oplossingen mogelijk zijn. Je wordt mogelijk doorverwezen naar
een gynaecoloog, hij/zij zal je zwangerschap dan verder begeleiden.
•
In (half)rauw vlees en in ongewassen groenten en fruit komt soms een parasiet
voor
die toxoplasmose kan veroorzaken. Dit is een infectieziekte die nogal eens
tot
aangeboren afwijkingen bij het kind leidt. Als je eerder toxoplasmose hebt
gehad,
ben je tegen deze ziekte beschermd. Dit is door bloedonderzoek aan te
tonen.
Besmetting tijdens de zwangerschap kan gevolgen hebben voor het kind.
Eet
daarom geen halfrauwe rosbief, fricandeau of tartaar, filet américain of
ossenworst.
Andere vleeswaren als rauwe ham, rookvlees of salami kunnen geen •
Zachte kazen die van rauwe melk zijn gemaakt, zoals het type brie, camembert
en
roquefort, kunnen de Listeria-bacterie bevatten. Gezonde volwassenen worden hier
zelden ziek van, maar een ongeboren baby is er wel gevoelig voor. Als de kaas
van rauwe, niet-gepasteuriseerde melk is gemaakt, staat er meestal op de
verpakking "lait cru". Rauwe melk van elders moet u voor gebruik
koken. •
Ook kan Listeria groeien in andere rauwe producten zoals rauwe groente, kip,
vis
en vlees die lang in de koelkast bewaard worden. Bewaar deze producten dus
zo
kort mogelijk en koop ze liever vers. Listeria is niet bestand tegen verhitting
door
koken of bakken. Toebereide gerechten kunt u dus wel bewaren in de koelkast. •
Wees zuinig met suiker en snoep niet overmatig. •
In lever zit veel vitamine A. Te veel vitamine A kan schadelijke gevolgen hebben
voor het ongeboren kind. Eet daarom liever geen lever tijdens de zwangerschap,
en niet meer dan eenmaal per dag een leverproduct als leverworst, leverpastei,
hausmacher of berliner. • Wie meer informatie wil hebben over voeding in de zwangerschap kan de folder "Eten als je in verwachting bent" van het Voedingscentrum aanvragen. Dit centrum adviseert aan zwangeren vanaf de derde maand extra Vitamine D (400 IE of 10 microgram per dag) in te nemen. Verloskundigen zijn van mening dat dit geen kwaad kan, maar geven dit advies om extra vitamine D in te nemen over het algemeen niet. Bekijk voor uitgebreidere informatie de volgende links: link1 (waar je op moet letten) en link2 (lijst met voedingsmiddelen die je wel of juist beter niet kunt gebruiken).
Het advies is om dagelijks 0.5 mg foliumzuur te nemen als je zwanger wilt worden. Je moet dit blijven gebruiken tot en met de 10e week van de zwangerschap. Foliumzuur heeft een positieve invloed op de ontwikkeling van de neuraalbuis, waaruit zich later de hersenen en het ruggenmerg ontwikkelen. Wanneer je foliumzuur slikt in de periode waarin de neuraalbuis wordt aangelegd, is de kans op spina bifida (open rug) of anencefalie (schedeldak ontbreekt vrijwel geheel en een deel van de hersenen is in ontwikkeling achtergebleven) kleiner. Foliumzuur is een B vitamine, dat onder andere voorkomt in bladgroenten,
noten, eieren, vlees, vis, volkorenbrood, bananen.
Het kan gebeuren dat je tijdens je zwangerschap de griep krijgt. Voor je baby kan dit geen kwaad. Deze wordt niet ziek. Zorg ervoor dat je goed blijft drinken en rust lekker uit. Heb je koorts neem dan je temperatuur op. Als die 38° of meer is, neem dan 500 mg paracetamol in. Dit zorgt ervoor dat je temperatuur iets daalt.
Onder invloed van het hormoon progesteron groeit haar extra hard in de zwangerschap. Soms groeit het ook op plaatsen waar het eerder niet was opgevallen. Deze haren vallen weer uit als de zwangerschap voorbij is.
Worden ook wel oefenweeën genoemd, omdat ze worden veroorzaakt door het samentrekken van de baarmoeder. Harde buiken zijn vaak een teken van het lichaam om het wat rustiger aan te doen. Als je door de dag heen meer dan 10-15 keer een harde buik hebt, moet je toch even contact met ons opnemen.
Aan het einde van de zwangerschap kan de bloeddruk, de onderdruk, wat oplopen. Dit is allemaal normaal. De baby wordt steeds groter en het lichaam krijgt steeds meer moeite om goed te blijven werken. Rust is belangrijk. Een te hoge bloeddruk kan echter lijden tot zwangerschapsvergiftiging. Daarom is het belangrijk dat de bloeddruk regelmatig wordt gecontroleerd en dat je eventuele adviezen van ons opvolgt. Kijk ook even in de folder hoge bloeddruk van de NVOG.
Het indalen van het hoofdje in het bekken vind meestal plaats voor de 38e week
van de zwangerschap. Niet ieder kindje gaat met het hoofdje vast in het bekken
zitten voor de bevalling.
Sommige vrouwen hebben last van jeuk in de zwangerschap. De hormonen veroorzaken een lichte stuwing in de lever. De lever werkt daardoor minder goed. Het gevolg is dat er galsappen in het bloed terecht komen en deze sappen veroorzaken de jeuk. Mentholpoeder wil nog wel eens verlichting geven.
Een koortslip is een virusinfectie van de huid op of nabij de lippen. De klachten beginnen typisch met plaatselijke jeuk en branderigheid van de huid. De huid zwelt op, wordt rood en vervolgens ontstaan kleine blaasjes. Na enkele dagen drogen de blaasjes in tot korstjes. Na ongeveer 10 dagen is de lip weer helemaal genezen. Kenmerkend voor een koortslip is dat hij met enige regelmaat terugkomt. De infectie wordt veroorzaakt door het herpes simplex virus. Het herpesvirus in de koortslip is zeer besmettelijk. Het virus is aanwezig in de blaasjes en de verse korstjes en kan door zoenen of ander lichaamscontact worden overgebracht. Zo kunnen ook het oog of op de geslachtsorganen besmet raken. Wanneer de huid weer genezen is kan er geen virus meer worden overgedragen. Het virus houdt zich schuil in de zenuwbanen van de huid, en kan vanuit deze schuilplaats weer toeslaan. Omdat het virus zich steeds weer terugtrekt in dezelfde zenuw, komt de koortslip ook typisch steeds op dezelfde plaats terug. Oorzaken van hernieuwde infecties zijn o.a. daling van de weerstand (zwangerschap en bevalling), ziekte (koorts!) en verbranding in de zon. Een koortslip is lastig en pijnlijk maar is in principe niet gevaarlijk voor degene die de koortslip heeft. Voor baby’s is een herpes infectie wel zeer gevaarlijk en soms zelfs dodelijk. In het Engels wordt een ‘koortslip-kus’ aan de baby ook wel de kiss of death genoemd: de ‘doodskus’. Vermijdt dus lichamelijk contact met een baby als u een koortslip heeft. Wanneer je regelmatig een koortslip hebt, moet je zelfs zeer terughoudend zijn met het knuffelen en zoenen van pasgeboren baby’s in perioden dat je géén blaasjes hebt. Het is namelijk zeer waarschijnlijk dat niet alleen tijdens een koortslipperiode, maar ook in de tijd vóór een koortslip ontstaat en zichtbaar is, al besmettelijk virus kan worden geproduceerd in de huid. Wanneer je zelf zwanger bent of een pasgeboren baby hebt en ook regelmatig een koortslip ontwikkelt, is het verstandig om dat aan ons en/of je arts te melden. Lees ook even over koortslip op de site babyopkomst.
De kraamverzorgende assisteert de verloskundige tijdens een thuisbevalling. Vervolgens zal zij in het kraambed, de directe zorg voor moeder en kind op zich nemen. Dit is ook het geval als je in het ziekenhuis bent bevallen. Kraamzorg moet je vroeg in de zwangerschap regelen. Meer informatie kan je krijgen bij de thuiszorgorganisatie of particuliere kraamzorgbureaus in de regio. (link1 en link2)
Naarmate de zwangerschap vordert, rekken de banden en spieren van de buik steeds verder uit. Veel steun hoef je van die banden en spieren dus niet te verwachten. Je bent dus aangewezen op de spieren van je rug. Daardoor wordt je rug overbelast en krijg je lage rugpijn. Hier kan een buikband of een doek voor verlichting zorgen. Let verder wel op een goede houding.
Over
het algemeen kan je, wanneer je zwanger bent, alles blijven doen wat je ook deed
toen je niet zwanger was, zoals werk, sport, seks, autorijden enzovoort. Het is
belangrijk dat je goed voor jezelf zorgt, naar je lichaam luistert en de
volgende leefregels in acht neemt: •
Probeer in de zwangerschap zoveel mogelijk contact met de volgende stoffen te
vermijden: verf op terpentinebasis, ongediertebestrijdingsmiddelen, chemicaliën
(zoals foto-ontwikkelvloeistoffen) en lasergames. Van haarverf zijn tot nu toe
geen schadelijke effecten bekend. Voor de zekerheid kan je beter geen soorten
gebruiken waar loodhoudende oplosmiddelen in zitten. •
Of een hoge omgevingstemperatuur tijdens de zwangerschap kwaad kan, is niet
bekend. Mogelijk is het verstandig de eerste maanden van de zwangerschap
langdurig hete baden, saunabezoek of zonnebank te vermijden. De zonnebank kan
een zwangerschapsmasker (een bruine verkleuring van de gezichtshuid) veroorzaken
of verergeren. Dit kan ook gebeuren door langdurig zonnen. •
Bij het verschonen van de kattenbak en het werken in de tuin is het belangrijk
handschoenen
te dragen. In uitwerpselen van (vooral jonge) katten komt
een
parasiet voor die toxoplasmose kan veroorzaken. Hoe je verder een
infectie
met toxoplasmose kunt voorkomen, wordt in de onderstaande paragraaf
over
voeding beschreven. Overigens hebben mensen die al een tijdje
een
kat hebben meestal reeds beschermende antistoffen tegen toxoplasmose
in
hun bloed.
Listeriose is een infectie door de listeria-bacterie, die binnenkomt via besmet voedsel. Het kan leiden tot sepsis (bloedvergiftiging) of meningitis (hersenvliesontsteking). Meestal verloopt een besmetting mild, als een lichte griep, een beetje koorts, spierpijn. Maar in alle gevallen is het een risico voor een zwangerschap. De listeria-bacterie zit in rauwe melk, oftewel melk die direct onder de koe vandaan komt. Drink daarom geen ongepasteuriseerde melk en eet geen ongepasteuriseerde kaas of boter (van de boer). Maar ook rauw vlees kan gevaarlijk zijn en niet goed gewassen rauwe groente van de koude grond. Eet geen paté, maar ook geen gerookte zalm als je geen risico wilt nemen. Risico: een listeria-infectie kan leiden tot een miskraam, vroeggeboorte of een doodgeboren kind. Een geïnfecteerde baby krijgt bloedvergiftiging of een hersen(vlies)ontsteking of een andere ernstige infectie.
Zelfmedicatie is het gebruik van medicijnen en middelen die niet door een arts of verloskundige zijn voorgeschreven. Bij kinderwens en tijdens de zwangerschap is zorgvuldigheid geboden. Gebruik
daarom alleen preparaten die voorgeschreven zijn, en geef te kennen dat je graag
zwanger wilt worden of zwanger bent. Dit is van belang omdat sommige stoffen al
vroeg in de zwangerschap invloed hebben op de ontwikkeling van uw kind. Een
uitzondering op deze regel is de vitamine foliumzuur. Aan vrouwen die zwanger
willen worden wordt geadviseerd om foliumzuur te gebruiken tot zij tien weken
zwanger zijn. Dit vermindert de kans op een baby met een open rug. Dagelijks 1
tablet van 0,5 mg is voldoende. De foliumzuurtabletten zijn zonder recept
verkrijgbaar bij de drogist of apotheek. Bij pijnklachten kunt u zonder gevaar
paracetamol gebruiken. Zie de bijsluiter voor de dosis. Als de tandarts (of een andere arts) het noodzakelijk vindt of adviseert om verdoving te gebruiken, bestaat hier tijdens de zwangerschap geen bezwaar tegen. Vertel de arts wel dat je zwanger bent. De KNMP (Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie) heeft samen met de Wetenschapswinkel Geneesmiddelen Groningen een brochure met informatie over gebruik van zelfzorgmiddelen tijdens zwangerschap en borstvoeding ontwikkeld.
Wanneer je baby plots minder beweegt dan je gewend bent, dan is dat zeker een reden om ons te waarschuwen. Wacht dan niet af tot het volgende spreekuur, maar neem nog diezelfde dag even contact op met ons. De meeste baby's bewegen 's avonds het meest. Dan rust jij namelijk en is de baarmoeder wat minder gespannen. Naarmate de zwangerschap vordert, krijgt de baby wel een ander bewegingspatroon door de groei en de steeds kleiner wordende ruimte. Toch moeten de bewegingen in minstens 8 periodes per 24 uur plaatsvinden. Dit wil in de praktijk zeggen dat je de baby vanaf het moment van opstaan tot aan de avondmaaltijd gedurende minstens 5 periodes moet voelen bewegen. Wanneer de baby om een of andere reden minder voedingsstoffen en zuurstof via de moederkoek krijgt, gaat hij minder bewegen om zo minder zuurstof en voedingsstoffen te verbruiken. In het geval van minder leven voelen wordt er een CTG gemaakt. De hartslag van de baby wordt dan gedurende minimal een half uur geregistreerd. Het patroon van het CTG kan informatie geven of het inderdaad gaat over zuurstofnood of, wat veel vaker voorkomt, een wat luie dag van de baby. Vaak is het ook zo dat de baby tijdelijk een ietwat andere ligging aangenomen heeft, waardoor de moeder zijn bewegingen minder goed voelt. Ook als je harde buiken hebt, kan het zijn dat je de baby minder goed voelt bewegen.
Vroeg in de zwangerschap kun je last hebben van misselijkheid. Dat komt door een
hormoon dat ervoor zorgt dat de zwangerschap goed ontwikkelt (HCG- hormoon). Na
ongeveer drie maanden wordt het werk van het HCG - hormoon overgenomen door
andere hormonen en verdwijnt de misselijkheid.
Bij de innesteling van de bevruchte eicel in de wand van de baarmoeder
ontwikkelt zich een deel van de eicel tot kind en een deel tot placenta. De
placenta of moederkoek (deze ziet er namelijk uit als een dikke ronde koek),
ligt stevig ingebed in de binnenwand van de baarmoeder en zorgt voor de
verbinding tussen moeder en kind. Het is een ingenieus systeem, waarbij
voedingsstoffen van de moeder naar het kind en de afvalstoffen van het kind naar
de moeder worden getransporteerd. Dit gebeurt zonder dat de bloedcirculaties van
de moeder en het kind met elkaar in aanraking komen. Er is een soort
filtersysteem, waardoor (selectieve) uitwisseling van voedings- en afvalstoffen
plaatsvindt. Onder voedingsstoffen wordt onder andere zuurstof, elektrolyten,
glucose, aminozuren, vetten, afweerstoffen, vitaminen en ijzer verstaan.
Afvalstoffen zijn onder andere koolzuur, ureum, creatinine en bilirubine. In de zestiende week begint de placenta hormonen te vormen die de melkproductie op gang brengen. Er kan dan al wat vocht uit je borsten komen. Aan het eind van de zestiende week heeft de placenta een doorsnede van ongeveer acht centimeter. Bij de geboorte heeft deze een diameter van gemiddeld twintig centimeter en is twee tot drie centimeter dik met een gewicht van ongeveer vijfhonderd gram.
Tijdens de eerste vier maanden van de zwangerschap bevat de urine van een zwangere vrouw een hormoon dat voor sommige vrouwen onmisbaar is om ook zwanger te worden. Moeders voor Moeders verzamelt deze urine en maakt daar een geneesmiddel van. Ook als je werkt kun je meedoen. Omdat alle beetjes helpen, help je al met de urine die je inzamelt als je thuis bent. Het ophalen van de verzamelde urine kan heel discreet gebeuren. Aanmelden voor deelname kan al vanaf dat je overtijd bent (Uiterlijk in de 11e week van de zwangerschap). Een informatrice komt dan bij je langs voor een zwangerschapstest. De informatrice bij jou in de buurt is Kitty Koehorst, haar telefoonnummer is 013 - 5030862. Je kan haar gerust bellen voor meer uitleg over het werk van Moeders voor Moeders en dan beslissen of je wel of niet wil meedoen. Kijk voor meer informatie op de site van Moeders voor Moeders.
Hetzelfde hormoon dat je misselijkheid veroorzaakt, zorgt ervoor dat jij je de
eerste drie maanden van de zwangerschap moe en slaperig voelt. Geef zoveel
mogelijk toe aan dat gevoel. Meestal verdwijnt de moeheid tegelijk met de
misselijkheid.
Als je zwangerschap normaal verloopt dan kan je zelf beslissen of je thuis of in een ziekenhuis wilt bevallen. In onze regio heb je ook nog een derde keuzemogelijkheid, een soort tusseninkeuze, als je niet thuis wil bevallen maar een ziekenhuis te klinisch vindt. Je kan ervoor kiezen om te gaan bevallen in kraamhotel De Meiboom en de dag na je bevalling weer naar huis gaan, of je kan daar zelfs je kraamtijd doorbrengen. Veel vrouwen kiezen er voor om in hun eigen vertrouwde omgeving te blijven, anderen voelen zich prettiger in een ziekenhuis. Met ons kan je de verschillende mogelijkheden bespreken en bekijken wat voor jou het beste is. Overigens ligt deze beslissing niet vast, je kan er altijd nog op terugkomen. Indien er complicaties zijn of dreigen te ontstaan, zal je over het algemeen in een ziekenhuis gaan bevallen. Kijk
ook even op de onze pagina:
waar bevallen.
Wanneer
je zwanger bent kunnen zich ook andere problemen voordoen. Problemen op het
gebied van relaties, financiën, huisvesting of werk, of negatieve (seksuele)
ervaringen uit je jeugd of daarna kunnen voor spanning zorgen tijdens de
zwangerschap. Praat erover met iemand die je vertrouwt, je partner, een goede
vriendin of een familielid. Stel ook ons op de hoogte. Zo nodig verwijzen wij je
door naar een gespecialiseerde hulpverlener.
Roken
in de zwangerschap brengt duidelijke risico's met zich mee. Zelf roken, maar ook
veelvuldig verblijf in een rokerige omgeving kan een nadelige invloed op de
zwangerschap hebben. In sigaretten zitten schadelijke stoffen. Ze zorgen voor
een verminderde doorbloeding van de placenta (moederkoek) en daardoor een
verminderde zuurstoftoevoer naar het kind. Gevolgen
van roken Als
gevolg van de verminderde doorbloeding en de afgenomen zuurstoftoevoer
bestaat
het risico dat de baby minder goed groeit. Kinderen van
rokende
moeders hebben daarom vaker een (te) laag geboortegewicht en
worden
ook vaker te vroeg geboren dan kinderen van niet-rooksters. Ze
kunnen
daardoor kwetsbaarder zijn. Tijdens hun eerste levensjaren hebben
ze
vaker ziekten aan de luchtwegen. Er zijn aanwijzingen dat wiegendood
vaker
voorkomt als er in de buurt van de baby gerookt wordt. Advies Het advies aan beide ouders luidt dan ook: stop met roken en vermijd zo veel mogelijk rokerige ruimten. Ophouden is voor velen moeilijk. Toch is stoppen beter dan minderen: zo voorkom je dat je terugvalt in je oude gewoonte. Lees op www.stivoro.nl over de risico's van roken voor het (ongeboren) kind.
Hoewel niet onderzocht op mensen, mogen we uit dierproeven toch opmaken dat bezoek aan de sauna in de eerste 14 weken van de zwangerschap niet is aan te raden. Bij dieren, die tijdens de beginperiode van de dracht aan hoge temperaturen werden blootgesteld, zijn hogere percentages miskramen en aangeboren afwijkingen geconstateerd. Men veronderstelt daarom dat hoge temperaturen in het begin van de zwangerschap mogelijk afwijkingen en miskramen kunnen veroorzaken. Derhalve wordt geadviseerd om de eerste 14 weken de sauna niet te bezoeken. Na de 14e week mag je de sauna normaal bezoeken, begin alleen voorzichtig want door de hormonen kan het zijn dat je er anders op reageert dan buiten de zwangerschap. Als je duizelig wordt of je anderszins akelig voelt ga dan onmiddellijk uit de sauna.
De
beleving van seksualiteit tijdens de zwangerschap wisselt van vrouw tot vrouw.
Sommige vrouwen voelen zich juist extra aantrekkelijk en hebben meer zin in
vrijen dan gebruikelijk; anderen ervaren het tegenovergestelde. Klachten als
moeheid of misselijkheid staan soms zin in seks in de weg. Pijnlijke gespannen
borsten kunnen bij seksuele opwinding nog pijnlijker worden. Er kan meer
behoefte aan intimiteit en aanraking bestaan dan aan geslachtsgemeenschap. Bij
een normaal verlopende zwangerschap zijn er geen geboden of verboden ten aanzien
van seksualiteit. Geslachtsgemeenschap kan geen miskraam of beschadiging van het
kind veroorzaken. Alleen bij bloedverlies of gebroken vliezen wordt gemeenschap
afgeraden. Problemen met seksualiteit kunt u altijd met ons bespreken. Dit geldt
ook voor eerdere vervelende seksuele ervaringen of moeite hebben met een
inwendig onderzoek. Als je dit aangeeft, houden wij ook bij de bevalling hier
rekening mee.
Als
de bevalling twee weken na de uitgerekende datum niet op gang is gekomen,
spreken verloskundigen en artsen van overdragenheid. De medische term hiervoor
is serotiniteit. Vijf tot tien procent van alle zwangerschappen duurt langer dan
42 weken. Lees ook op de site van de
NVOG over serotiniteit.
De slijmprop is een grote klodder helder slijm met soms een beetje bloed erin. De slijmprop sluit tijdens je zwangerschap de baarmoedermond af. Het verliezen van deze slijmprop houdt niet automatisch in dat de bevalling spoedig wordt ingezet. De slijmprop kan namelijk ook twee weken voor de bevalling naar buiten komen. Dit is wel een teken dat het eind van de zwangerschap nadert. De slijmprop is ongeveer anderhalf à twee centimeter groot. Bij sommigen komt de prop er pas bij het persen eruit. Bij anderen komt de prop soms helemaal niet.
Spataderen worden veroorzaakt door het hormoon progesteron. Dit hormoon zorgt ervoor dat de wanden van de bloedvaten verslappen en de klepjes die in de aderen zitten en ervoor zorgen dat het bloed niet terug kan stromen in de benen, niet zo goed meer werken. Doordat de vaatwand verslapt kan het vat gaan uitzetten. Als de kleppen niet goed meer werken stroomt er iets bloed terug in de benen (in plaats van richting het hart) Tezamen zorgt dit ervoor dat je spataderen kunt krijgen. Ter voorkoming van spataderen is het belangrijk dat je de doorstroming van de benen bevordert. Tip: Zit niet met de benen over elkaar en beweeg je voeten regelmatig als je lang zit. Probeer niet te lang stil te staan, als je staand werk doet, maak dan regelmatig loopbewegingen. Advies: Laat ons weten dat je spataderen hebt, wij kunnen dan beoordelen of het nodig is dat je steunkousen gaat dragen. Vaginale spataderen komen ook voor, dit kan vaak een heel vervelend
gevoel geven. Steunkousen helpen hierbij ook niet om de klachten te verminderen. Aambeien zijn in principe spataderen van de anus. Ook hier kan een
washand met ijsklontjes uitkomst bieden. Probeer bij de ontlasting niet teveel
mee te drukken en duw aambeien die zeer doen naar binnen. Krijg je last van
aambeien, reinig dan je anus na iedere toiletgang
met lauw water in plaats van toiletpapier en pas – net als bij
verstopping - je leefregels aan. Heb je erge pijn, vraag dan aan je huisarts een
goede zalf voor te schrijven. Zowel aambeien als spataderen verdwijnen tijdens de ontzwangering weer voor het grootste gedeelte, vaak blijf je er wel iets van zien. Dit is ook afhankelijk van de situatie voordat je zwanger werd. Kijk ook even bij aambeien.
Soms heb je last van spierkrampen of rusteloze benen.
Pas
bij sporten het tempo aan. Zwemmen, fietsen en fitness zijn sporten die je heel
goed tot het einde van de zwangerschap kunt beoefenen. Sporten zoals hockey
waarbij je risico loopt om iets tegen je buik aan te krijgen, of sporten waarbij
je gemakkelijk met andere mensen botst of kunt vallen, zijn minder
verstandig. Voor al deze dingen geldt: doe wat je altijd deed, maar verminder of
stop wanneer je merkt dat het klachten geeft of wanneer het je meer vermoeit dan
normaal. Probeer ook liever niet meer inspanning te leveren dan vóór de
zwangerschap. Zorg dat je voldoende vocht binnen krijgt.
Is een röntgenonderzoek tijdens de zwangerschap noodzakelijk, vermeld dan duidelijk dat je zwanger bent. Soms kan het onderzoek uitgesteld worden tot na de bevalling. Vaak kan de baarmoeder afgeschermd worden. Het kindje krijgt dan zo weinig mogelijk straling. Van beeldschermen en magnetrons is geen schadelijke invloed aangetoond.
Heb je het idee dat je kindje met het hoofdje tegen je ribben ligt vertel het dan aan ons. Tot de 35e week mag dit overigens gewoon. Vanaf de 37e week wordt de kans dat je kindje vanzelf draait steeds kleiner. Indien wij bij die termijn vermoeden dat het kindje niet met zijn hoofdje naar beneden ligt, geven we jou een verwijsbrief om door middel van echoscopie de ligging vast te stellen. Als je kindje een aantal weken in de baarmoeder in stuitligging heeft gelegen kan je dit goed zien. De eerste uren na de bevalling liggen de beentjes nog steeds omhoog. Er bestaan verschillende wijzen waarop je baby in stuitligging kan liggen: 1
onvolkomen stuitligging: de benen liggen helemaal omhoog naast het lichaam,
zodat het kind
In verband met toxoplasmose wordt geadviseerd geen rauw vlees te eten, je groente extra goed te wassen en als je in de tuin werkt handschoenen te dragen. Toxoplasmose is een parasiet die voorkomt in de ontlasting van (jonge) katten, vandaar ook het advies geen kattenbak schoon te maken. Aaien en knuffelen met een kat kan absoluut geen kwaad. De toxoplasmoseparasiet is voor een volwassene ongevaarlijk. Als je er mee besmet raakt, merk je er bijna niets van, hooguit voel je je wat grieperig. Maar voor het ongeboren kind kan het ernstige afwijkingen tot gevolg hebben als die ermee besmet raakt. Omdat katten vrij rondlopen en hun behoefte overal doen, kan de parasiet bij de koe binnen komen als die vrij in de wei loopt. Zo ook kan de ontlasting van de kat in aanraking komen met groenten die op de koude grond geteeld worden. Om te voorkomen dat je besmat raakt, wordt er dus afgeraden om rauw vlees te eten (biefstuk goed doorbakken, let op dat vlees van de barbecue goed gaar is) geen filet americain, geen rauwe tartaar, enz.
Als je kindje in stuitligging ligt, is het soms mogelijk om je kindje te draaien. Dit gebeurt door met de handen het kindje rustig te helpen bij het koppetje duikelen. In dat geval verwijzen wij je daarom naar de gynaecoloog. Wil je hier meer over weten vraag het dan aan ons. Kijk ook even bij de folder stuitligging van de NVOG.
Een schimmelinfectie is de meest voorkomende vaginale infectie. Naast de vagina kunnen ook de schaamlippen geïrriteerd zijn. Klachten die bij een Candida infectie kunnen optreden zijn: jeuk, yoghurtachtige afscheiding, soms klonterige afscheiding de schaamstreek kan rood zijn. Soms is er een branderig gevoel bij het plassen. In de zwangerschap ben je extra gevoelig voor een Candida infectie, net als voor alle andere infecties overigens. Een schimmelinfectie heeft geen gevolgen voor de zwangerschap, wel kan het kind tijdens de baring geïnfecteerd raken, de baby krijgt dan spruw ( witte aanslag en blaasjes in de mond). Spruw is zeer hinderlijk voor de baby. Het is dus zeker belangrijk om een schimmelinfectie te laten behandelen. De huisarts kan, door een beetje afscheiding onder de microscoop te bekijken, zien of het een candida infectie is. Behandeling vindt plaats door crème tabletten die of ingebracht moeten worden in de vagina of worden ingenomen (oraal) of een combinatie van crème en tabletten.
Als
je zwanger bent, kan je gerust op vakantie gaan. Doorgaans wordt aangeraden een
vakantiebestemming te kiezen waar goede medische zorg aanwezig is, mochten zich
onverhoopt complicaties voordoen. In verre, tropische landen is dit niet altijd
het geval. Bovendien kan je onder primitieve omstandigheden wat gemakkelijker
een infectieziekte oplopen die gepaard gaat met bijvoorbeeld hoge koorts of
diarree. Tegen
vliegreizen bestaat uit medisch oogpunt geen bezwaar. Vliegmaatschappijen willen
meestal geen zwangere vrouwen na 32-34 weken zwangerschapsduur vervoeren, omdat
ze geen bevallingen in de lucht willen riskeren. Vakanties
op grote hoogte worden ontraden. Door de afnemende zuurstofspanning van de lucht
is er minder zuurstof beschikbaar. Het advies is om niet langdurig hoger dan
2000 meter te verblijven.
Meerdere keren per dag en nacht loop je naar het toilet. Het zijn vaak mini
plasjes, maar je hebt het gevoel dat er reuze veel in je blaas zit. In het begin
van de zwangerschap zijn hormonen vaak de boosdoener. Tegen het einde van de
zwangerschap is het de enorme baarmoeder die op je blaas drukt. Jammer genoeg is
hier niets aan te doen.
Iedere vrouw heeft recht op 16 weken zwangerschapsverlof. Meestal gaat dit verlof 6 weken voor de uitgerekende datum in en loopt het tot en met 10 weken na de daadwerkelijke bevallingsdatum. Als je eerder bevalt dan blijft de duur van het verlof 16 weken; beval je later dan wordt het verlof ook automatisch langer. Je kan het zwangerschapsverlof enigszins flexibel opnemen door bijvoorbeeld wat later te stoppen met werken. Ook kan je het uitbreiden met vakantiedagen. Uiteraard is het van belang om dit tijdig met je werkgever of uitkerende instantie te bespreken en vast te leggen. Bespreek met je werkgever ook de mogelijkheden voor ouderschapsverlof. Kijk ook bij "Zwangerschaps- en bevallingsverlof" en "ouderschapsverlof", op de site van het ministerie van SZW.
Harde ontlasting komt in de zwangerschap regelmatig voor. Probeer dit te voorkomen door veel te drinken ( zeker 2½ liter per dag), een vezelrijke voeding en voldoende beweging. Kijk ook even bij obstipatie van de site babyopkomst.nl
In de zwangerschap is het normaal, dat je een beetje vocht gaat vasthouden.
Sommige vrouwen houden echter zoveel vocht vast dat niet alleen handen en
voeten, maar het hele lichaam opzwelt. Te veel vocht vasthouden kan betekenen
dat je bloeddruk omhoog gaat. Wanneer je plots veel vocht gaat vasthouden,
overleg dan altijd met ons.
Tijdens
de zwangerschap is het belangrijk om gezond en gevarieerd te eten. Eten voor
twee is niet nodig, maar lijnen tijdens de zwangerschap of de borstvoeding is
niet verstandig. In
het vetweefsel van het lichaam worden schadelijke stoffen opgeslagen. Deze
kunnen vrijkomen bij veel afvallen. Verse groenten en fruit zijn belangrijke
leveranciers van vitaminen, mineralen en vezels. Het is belangrijk verse
groenten goed te wassen (i.v.m. toxoplasmose). Aardappelen,
(volkoren)brood, rijst en pasta (zoals macaroni) zijn belangrijke
energiebronnen. Melk, kaas, eieren, vlees, kip en vis zijn belangrijk voor de
calcium- en eiwitbehoeften van het groeiende kind en de moeder zelf. Halvarine,
boter en margarine voorzien in de behoefte aan vitamine A en D.
Vitaminepreparaten hebben verder geen extra gezondheidswaarde. Ze zijn niet
noodzakelijk als je verstandig eet. Sommige stoffen die de eerder vermelde
vitamine
A bevatten zijn bij overmatige inname zelfs schadelijk. Een extra
gezondheidswaarde heeft wel de vitamine foliumzuur. Aan vrouwen die zwanger
willen worden wordt geadviseerd om foliumzuur te gebruiken tot zij tien weken
zwanger zijn. Dit vermindert de kans op een baby met een open rug.
Vrijen mag in de zwangerschap. Dit kan geen kwaad voor de groei van het kindje. Wel kan je harde buiken krijgen. Het is normaal dat als de vrouw klaarkomt de baarmoeder gaat krampen. Je kunt hier van schrikken. Vooral als je al eens bent bevallen heb je het idee dat het weeën zijn. Ze komen soms best regelmatig maar naar mate de tijd verstrijkt komt er meer tijd tussen. Deze weeën kunnen een paar uur aanhouden. Ga er mee om als met voorweeën. Warmte ontspant goed. Veel mannen vinden het eng om te vrijen tijdens de zwangerschap, vooral als de baby wat groter begint te worden zijn veel mannen bang dat ze iets kunnen beschadigen tijdens de coïtus. Dit is echt onzin. Jullie mogen net zo vaak vrijen als dat jullie er zin in hebben. Er zijn een aantal redenen wanneer je niet mag vrijen:
De kinderziekte waterpokken (varicella) wordt veroorzaakt door het varicella-zoster-virus. Net als gordelroos (herpes zoster) is het een virus uit de herpesgroep. De eerste keer dat je besmet raakt met varicella-zoster, krijg je waterpokken. Waterpokken krijg je meestal maar één keer, maar het virus blijft wel in je lichaam. Een volgende keer manifesteert het zich als gordelroos. Als je volwassen bent wanneer je waterpokken krijgt, ziet de ziekte er veel heftiger uit (met complicaties als longontsteking of hersenontsteking) dan wanneer je kind bent. Geen pretje dus. Het is dus belangrijk om te weten of je waterpokken hebt gehad als kind. Als dat niet geval is, moet je voorkomen dat je in aanraking komt met het virus: niet in de buurt van zieke kinderen komen dus. Het virus verspreidt zich door de lucht. Ook een hand geven aan een besmet kind kan tot besmetting leiden, of wanneer je een handdoek of zakdoek gebruikt waar het virus in zit. Risico: Een besmetting van de baby in de buik, kan in zeldzame gevallen leiden tot afwijkingen (misvormingen aan armen en benen, oogafwijkingen). Als de moeder de ziekte krijgt in de periode van 5 dagen voor de bevalling tot 2 dagen erna, raakt de baby besmet en moet hij behandeld worden om ernstige gevolgen te voorkomen.
Het woord wee betekend letterlijk pijn. Deze kan je vanaf de 3e maand gaan voelen. De oorzaak is: het groeien van de baarmoeder en soms vermoeidheid of spanning. Ze komen zonder regelmaat. Meestal doen ze niet echt pijn maar ze kunnen op menstruatiepijn en/of darmkrampen lijken. Je kan hier van schrikken, maar er is niets om je ongerust over te maken. Ze gaan vanzelf weer weg. Warmte en/of een lekkere massage kunnen heel ontspannend werken en zorgen er voor dat het sneller overgaat. Ga lekker vroeg naar bed. Je mag eventueel een paracetamol nemen.(zie ook harde buiken) Voorweeën Voorweeën komen vaker voor bij vrouwen die een tweede of volgende kindje krijgen. Tip1: neem een warm bad of een douche, dit ontspant de baarmoeder. Hierdoor nemen de voorweeën vaak af en kun je slapen. Tip 2: als je al een paar nachten niet geslapen hebt, neem dan iets ontspannends voor het naar bed gaan. Dit kan een glaasje wijn of likeur zijn, maar ook twee paracetamols ontspannen de baarmoeder vaak. Tip 3: als het bovenstaande niet helpt, zoek dan overdag een paar uur een oppas voor de andere kinderen, zodat je dan een paar uur kunt slapen. IndalingsweeënDeze kan je voelen vanaf 34 weken tot vlak voor de bevalling. De oorzaak is: het indalen van het hoofdje in het bekken. Dit indalen hoeft niet met weeën te gebeuren. Heb je wel weeën dan voel je regelmatig je buik hard worden met eventueel een trekkende pijn in je onderbuik. Het kan wel enkele uren duren voordat het over is. Soms denk je dat je bevalling begonnen is omdat de weeën zo regelmatig komen, iedere 6-1O min. Bovendien hoop je vaak dat de baby eerder komt. Om een onverklaarbare reden beginnen deze weeën 's avonds of 's nachts. Waarschijnlijk ben je dan het meest ontspannen. Slaap overdag nog een paar uur. Uiteindelijk blijkt de bevalling niet begonnen, want de weeën stoppen. Dit is vaak een teleurstelling. Nu helpen warmte en een ontspannende massage ook. Oefen je ademhalingstechniek en de diverse houdingen waarin je de weeën wilt opvangen. De rol van je partner kan je ook oefenen. Zie deze weeën als een voorbereiding op het echte werk.
Werk
buitenshuis heeft op zichzelf geen nadelige invloed op de zwangerschap. Wel
kunnen bepaalde werkomstandigheden risico's voor de zwangerschap met zich
meebrengen. Daarom zijn er verschillende
regelingen voor zwangere en pas
bevallen werkneemsters. Ze zijn onder andere vastgelegd in de
Arbeidsomstandighedenwet en het Besluit zwangere werkneemsters. Werk waarin u
wordt blootgesteld aan trillingen (vrachtauto's, landbouwmachines), ioniserende
straling (straling van radioactieve stoffen), chemische stoffen of
infectierisico's is niet bevorderlijk voor de gezondheid tijdens de
zwangerschap. Dit geldt ook voor fysiek zwaar werk, zoals veelvuldig tillen,
trekken, duwen of dragen. Als je met zulke werkomstandigheden te maken hebt,
overleg dan met je werkgever. Deze moet het werk aanpassen en je eventueel ander
werk aanbieden. Je kunt ook overleggen met de bedrijfsarts (Arbo-dienst) of
inlichtingen vragen bij de arbeidsinspectie. Als
je in nacht- of ploegendienst werkt, kan je aan je werkgever vragen om de werk-
en rusttijden tijdens de zwangerschap aan te passen. Een zwangere heeft recht op
extra pauzes en is in principe niet verplicht om te werken in een nachtdienst of
om over te werken. Deze regels gelden ook voor de eerste zes maanden na de
bevalling. Er zijn ook regels voor borstvoeding en werken. Als het niet mogelijk
is door middel van aanpassingen je werk gezond en veilig uit te voeren, moet de
werkgever je tijdelijk ander werk aanbieden.
Wisselingen in je stemming horen bij je zwangerschap. Praat er over en laat je er niet door uit het veld slaan. Het lucht op als je erover praat en je omgeving begrijpt wat er met je aan de hand is.
Meer witte vloed is normaal zolang het niet jeukt en/of vies ruikt. Vaak wordt het ook wat wateriger in de zwangerschap. Probeer zo min mogelijk inlegkruisjes te gebruiken en niet te wassen met zeep, want dit verergert de klachten. Draag bij voorkeur katoenen ondergoed.
Soms heb je angst omdat je een zeurende pijn in de onderbuik voelt. Is dat
normaal of duidt het op een miskraam. Het groeien van de baarmoeder gaat gepaard
met een zeurderige pijn in de onderbuik. Het is dus een verschijnsel dat erbij
hoort.
Er
zijn tal van cursussen om tijdens de zwangerschap gezond en fit te blijven en om
je voor te bereiden op de bevalling. Ook wanneer je klachten hebt is het
verstandig om een cursus te volgen. Je krijgt dan houdings- en bewegingsadviezen
van een deskundige.
Deze worden ook wel striae genoemd. Zwangerschapsstrepen ontstaan doordat de huid te snel moet oprekken. Het bindweefsel onder de huid rekt niet makkelijk genoeg mee en gaat scheuren. Dit zie je doordat je rode strepen krijgt op buik, billen, heupen en /of borsten. Deze strepen kun erg jeuken. Probeer tijdens de zwangerschap de huid goed te masseren en mee te rekken. Voorkomen lukt niet, het krijgen van deze strepen is mede erfelijk bepaald.
Als je vermoedt dat je zwanger bent, bijvoorbeeld omdat je menstruatie uitblijft, kun je eerst zelf een zwangerschapstest uitvoeren, voordat je je huisarts of verloskundige raadpleegt. Ongeveer de helft van de vrouwen maakt gebruik van deze testen.
Lees hierover meer in deze link. Ben je zwanger? Vast gefeliciteerd! Misschien wil je nu wat meer weten over het werk van "moeders voor moeders".
Jouw werkgever zal om een zwangerschapsverklaring vragen. Dit is een door ons ondertekende verklaring waarop de vermoedelijke bevallingsdatum vermeld staat. Deze verklaring is nodig voor je zwangerschaps- en bevallingsverlof. Je hoeft ons voor ondertekening niet apart te bellen, wij doen dit tijdens het spreekuur. Heb je de verklaring eerder nodig dan je eerstvolgende afspraak, dan kan je ons daar natuurlijk even over bellen en dan zorgen we dat dit in orde komt.
|